Tydzień Mózgu 2021: „Depresja jako choroba cywilizacyjna” Prof. dr hab. med. Dominika Dudek, piątek 19 marca godz. 17.00

Szanowni Państwo

Już za tydzień – w piątek 19 marca o godzinie 17.00 kolejny ostatni Tygodnia Mózgu 2021 w Instytucie Nenckiego!

Wykład odbędzie się na platformie zoom pod linkiem: https://zoom.us/j/97101594567

Serdecznie zapraszamy!

Prof. dr hab. med. Dominika Dudek z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawi wykład pt.Depresja jako choroba cywilizacyjna

Słowo „depresja” jest pojęciem niejednoznacznym. W języku potocznym oznacza stan chwilowego przygnębienia, chandry, obniżenia nastroju. Stwierdzenie „jestem w depresji” bywa używane zamiast bardziej adekwatnego „jest mi smutno”. W psychiatrii natomiast odnosi się do całego zespołu objawów, wśród których obniżenie nastroju stanowi kluczowy, lecz nie jedyny element. Dolegliwości powodują cierpienie i poważne upośledzenie normalnego funkcjonowania, są zjawiskiem chorobowym i zazwyczaj wymagają fachowej pomocy. Poszukiwanie nie dały jednoznacznej odpowiedzi na temat przyczyn zaburzeń depresyjnych. Przyjęto, że depresja jest chorobą o wieloczynnikowej etiologii i u każdego pacjenta można odnaleźć tak uwarunkowania psychologiczno-społeczne, jaki i czysto biologiczne.

W ICD-10 opisano trzy podstawowe objawy depresji (obniżenie nastroju, utrata zainteresowań i zadowolenia, zmniejszona energia lub zwiększona męczliwość) oraz objawy dodatkowe (poczucie winy i wyrzuty sumienia, spadek zaufania lub szacunku do siebie, zmniejszona zdolność myślenia lub koncentracji uwagi, pobudzenie lub zahamowanie ruchowe, myśli lub zachowania samobójcze, zaburzenia snu, spadek lub wzrost łaknienia).    

Rozpoznanie depresji opiera się na stwierdzeniu odpowiedniej ilości opisanych objawów, występujących przez okres co najmniej 2 tygodni. Od lat obserwuje się wyraźny i szybki wzrost liczby hospitalizacji z powodu depresji. Roczna chorobowość szacowana jest na 3%, co oznacza, że ok. 100 mln ludzi na kuli ziemskiej przejawia w tym czasie kliniczne objawy depresji i wymaga leczenia psychiatrycznego. Uważa się, że w krajach Europy Zachodniej wskaźnik ten wynosi 4% dla całej populacji, zaś dla osób, które osiągnęły wiek ryzyka – 10%. Ryzyko zachorowania na depresję w ciągu życia waha się od 10 do 25% dla kobiet i od 5 do 12% dla mężczyzn. Na zaburzenia depresyjne cierpi 15% osób zgłaszających się z powodu różnych dolegliwości do lekarza. W ponad połowie przypadków depresja pozostaje nierozpoznana, a co za tym idzie nie leczona. Stwierdzane obecnie wyraźnie większe wskaźniki rozpowszechnienia depresji w porównaniu z dawnymi danymi to nie tylko wynik poszerzenia kryteriów diagnostycznych i większej wykrywalności stanów depresyjnych, ale również skutek rzeczywistego wzrostu liczby zachorowań. Współczesność przynosi ze sobą wiele zjawisk, które powodują większą podatność na wystąpienie depresji. Istotną rolę odgrywają tu czynniki społeczno-kulturowe jak wzajemna wrogość i zobojętnienie  w relacjach interpersonalnych, kurczenie się przestrzeni życiowej, anonimowość i „samotność w tłumie”, coraz szybsza komunikacja i wymiana informacji, nierównomierny rozwój ekonomiczno-społeczny, bezrobocie i zagrożenie utratą pracy, kryzys autorytetów i wartości. Nie należy również zapominać o coraz większym rozpowszechnieniu różnych związków chemicznych (w tym i leków) mających działanie depresjogenne oraz o znaczeniu wydłużenia średniej długości życia populacji i starzenia się społeczeństw.

Prof. dr hab. med. Dominika Dudek – absolwentka Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Krakowie. Założycielka oraz kierownik jednostki organizacyjnej CM UJ – Zakładu Zaburzeń Afektywnych w latach 2013–2017. Od 2017 r. kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Katedry Psychiatrii UJ CM, aktualnie kierownik Katedry Psychiatrii UJ CM. Prezes Elekt Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, członek Rady Naukowej IPiN. Organizatorka corocznej Konferencji z cyklu „Farmakoterapia, Psychoterapia i Rehabilitacja Zaburzeń Afektywnych”. Przewodnicząca Państwowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie w dziedzinie psychiatrii, członek Local Organising Committee EPA 2019 Warsaw. Redaktor Naczelna czasopisma Psychiatria Polska. Autorka i współautorka kilkuset publikacji naukowych, redaktorka i współautorka książek o tematyce psychiatrycznej. Uhonorowana wieloma prestiżowymi nagrodami, m.in. nagrodą Ministra Zdrowia oraz nagrodą Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Posted in Aktualności

Tydzień Mózgu 2021: „Samotność – nowa choroba cywilizacyjna?” – dr hab. Łukasz Okruszek, czwartek 18 marca godz. 17.00

Szanowni Państwo

Już za tydzień – we czwartek 18 marca o godzinie 17.00 kolejny wykład Tygodnia Mózgu 2021 w Instytucie Nenckiego!

Wykład odbędzie się na platformie zoom pod linkiem: https://zoom.us/j/92965262406

Serdecznie zapraszamy!

Dr hab. Łukasz Okruszek z Instytut Psychologii PAN przedstawi wykład pt.Samotność – nowa choroba cywilizacyjna?

Samotność wskazywana jest jako problem o istotnym znaczeniu społecznym – badania populacyjne wskazują, iż poczucie samotności związane jest z podobnym wzrostem umieralności, co palenie 15 papierosów dziennie, jak również z wyższym ryzykiem zgonu niż otyłość czy nadciśnienie tętnicze. Obserwacje te są szczególnie istotne w kontekście zmian w funkcjonowaniu społecznym związanych z ‘lockdownem’ i pandemią COVID-19. Jednocześnie niewiele wiadomo na temat mechanizmów fizjologicznych, które prowadzą do negatywnych skutków zdrowotnych subiektywnego poczucia izolacji społecznej. Wykład poświęcony będzie badaniom, mającym na celu zrozumienie zależności między poczuciem samotności a mechanizmami poznawczymi (np. nadmierne oczekiwanie zagrożenia ze sfery społecznej) i powiązanymi z nimi zmianami w zakresie aktywności tzw. “mózgu społecznego”, które mogą pozwolić zrozumieć negatywny wpływ poczucia samotności na zdrowie psychiczne i fizyczne. 

dr hab. Łukasz Okruszek, prof. IP PAN –  kierownik Pracowni Neuronauki Społecznej w Instytucie Psychologii PAN. Jest stypendystą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ukończył matematykę na Politechnice Łódzkiej oraz psychologię na Uniwersytecie Łódzkim. Doktorat (2016) oraz habilitację (2018) w dyscyplinie psychologii uzyskał na Wydziale Psychologii UW, gdzie aktualnie pracuje jako wykładowca. W ramach Projektu Samotność bada relacje społeczne i samotność z perspektywy neuronauki społecznej. Skupia się na przenikaniu się światów fizycznego, psychicznego i społecznego.

Posted in Aktualności

Tydzień Mózgu 2021: “Neurobiologiczne mechanizmy uzależnień” – prof. dr hab. n. med Marcin Wojnar, środa 17 marca godz. 17.00

Szanowni Państwo

Już za tydzień – w środę, 17 marca o godzinie 17.00 kolejny wykład Tygodnia Mózgu 2021 w Instytucie Nenckiego!

Wykład odbędzie się na platformie zoom pod linkiem: https://zoom.us/j/97064474406

Serdecznie zapraszamy!

Prof. dr hab. Marcin Wojnar  z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przedstawi wykład pt.Neurobiologiczne mechanizmy uzależnień

Zgodnie z aktualnym podejściem Narodowego Instytutu Zdrowia Stanów Zjednoczonych uzależnienia uznawane są za „chorobę mózgu”. Określenie to stanowi jednak znaczne uproszczenie złożonego zagadnienia, gdyż uzależnienia obejmują spektrum zjawisk znacznie wykraczające poza patologię układu nerwowego. Większość badaczy zajmujących się uzależnieniami zgadza się, że pojęcie uzależnienia obejmuje również aspekty kulturowe, psychologiczne, społeczne i duchowe, które są niezwykle istotne zarówno dla zrozumienia przyczyn rozwoju choroby, jak i skutecznego jej leczenia. Nie wszystkie osoby przyjmujące substancje psychoaktywne uzależniają się. Wysoka podatność na uzależnienie wynika z konstelacji biologicznych cech danego organizmu, która w interakcji z czynnikami środowiskowymi może prowadzić do rozwoju choroby. Z perspektywy neurobiologicznej, rozwój i cechy ośrodkowego układu nerwowego zależą w znaczącym stopniu od predyspozycji genetycznej danej osoby. Zrozumienie neurobiologicznych mechanizmów uzależnień jest bardzo ważne w celu zastosowania adekwatnych i skutecznych interwencji profilaktycznych i terapeutycznych.

Prof. dr hab. n. med. Marcin Wojnar jest lekarzem psychiatrą, profesorem Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Kierownikiem Katedry i Kliniki Psychiatrycznej WUM. Ma także stałe stanowisko profesora wizytującego w Katedrze Psychiatrii Uniwersytetu Michigan w Ann Arbor, USA. Ukończył Akademię Medyczną w Warszawie w 1988 roku. Od początku pracy zawodowej interesuje się patogenezą i przebiegiem uzależnień. Stopień doktora nauk medycznych uzyskał w 1997 roku na podstawie pracy poświęconej mechanizmom rozwoju majaczenia alkoholowego. Dwukrotnie przebywał na stypendium naukowym fundowanym przez Fogarty International Center Narodowego Instytutu Zdrowia USA na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor. Praca naukowa poświęcona badaniu związków skłonności samobójczych, impulsywności i nawrotu picia w kontekście genetycznej predyspozycji do uzależnienia od alkoholu zaowocowała habilitacją, którą prof. Wojnar uzyskał w 2007 roku. Jest autorem ponad 130 publikacji naukowych w polskich i zagranicznych czasopismach naukowych. Brał udział w licznych konferencjach i kongresach naukowych, na których przedstawiał ponad 150 doniesień zjazdowych. Jest aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz założycielem i wieloletnim prezesem Polskiego Towarzystwa Badań nad Uzależnieniami.

Posted in Aktualności

Tydzień Mózgu 2021: „Czy można odmłodzić mózg?” – prof. dr hab. Ewa Sikora, wtorek 16 marca godz. 17.00

Szanowni Państwo

Już za tydzień – we wtorek, 16 marca o godzinie 17.00 kolejny wykład Tygodnia Mózgu 2021 w Instytucie Nenckiego!

Wykład odbędzie się na platformie zoom pod linkiem: https://zoom.us/j/94488129779

Serdecznie zapraszamy!

Prof. dr hab. Ewa Sikora z Instytutu Nenckiego przedstawi wykład pt. „Czy można odmłodzić mózg?”

Od zarania dziejów ludzie marzyli o eliksirze młodości, który dałby im nieśmiertelność. Współczesny człowiek legendy o nieśmiertelności, porzucił na rzecz racjonalnej wiary w technologię i naukę, które dają obietnice przynajmniej na długie życie bez chorób i ze sprawnym umysłem. Paradygmatem nauki o starzeniu jest to, że u podłoża procesu starzenia i chorób z nią związanych, leżą te same przyczyny. Obecnie już nie upatruje się ich genach młodości czy starzenia, lecz w procesach komórkowych podatnych na wewnętrzne i zewnętrzne wpływy środowiska. Wraz z wiekiem, komórki naszego organizmu, w tym komórki mózgowe, w odpowiedzi na liczne uszkodzenia ulegają zmianom morfologicznym i funkcjonalnym powodującym starzenie się całego systemu. Starzenie się mózgu prowadzi do spadku zdolności poznawczych i pamięci, a także odbija się negatywnie na funkcjonowaniu całego organizmu. Doświadczenia na genetycznie modyfikowanych myszach pokazują, że usunięcie starych komórek prowadzi do polepszenia pamięci i zdolności poznawczych zwierząt, a także łagodzi objawy chorób neurodegeneracyjnych. Poszukiwanie związków, które selektywnie eliminują stare komórki, daje nadzieję na farmakologiczną poprawę funkcji mózgu, a także na długie pomyślne życie ludzi.

Profesor dr hab. Ewa Sikora od ponad dwudziestu lat kieruje Pracownią Molekularnych Podstaw Starzenia w Instytucie Nenckiego, PAN. Brała udział w kilku grantach europejskich oraz kierowała wieloma grantami  krajowymi poświęconymi badaniom bardzo wielu  aspektów starzenia się i długowieczności człowieka. W nurcie jej głównych zainteresowań zawsze leżały procesy związane ze starzeniem się komórek prawidłowych i nowotworowych. Jest współautorką ponad stu trzydziestu publikacji, które były cytowane prawie 3000 razy. Prof. Sikora jest członkiem rzeczywistym Naukowego Towarzystwa Warszawskiego ora współredaktorem prestiżowego czasopisma Aging Research Review. Wielokrotnie była zapraszana jako wykładowca na międzynarodowych konferencjach poświęconych nauce o starzeniu. Bardzo często uczestniczy w popularyzacji wiedzy i nauki poprzez wykłady na Festiwalu Nauki, Pikniku Naukowym i wystąpienia w radiu i telewizji oraz inne aktywności.

Posted in Aktualności

Tydzień Mózgu 2021: „Rola diety w patogenezie i profilaktyce choroby Alzheimera” – dr Anna Mietelska-Porowska, poniedziałek 15 marca godz. 17.00

Szanowni Państwo

Już za tydzień – w poniedziałek, 15 marca o godzinie 17.00 pierwszy wykład Tygodnia Mózgu 2021 w Instytucie Nenckiego!

Wykład odbędzie się na platformie zoom pod linkiem: https://zoom.us/j/96196792013

Serdecznie zapraszamy!

Dr Anna Mietelska-Porowska z Instytutu Nenckiego przedstawi wykład pt.Rola diety w patogenezie i profilaktyce choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera (chA) to związane z wiekiem, nieodwracalne, postępujące zaburzenie neurodegeneracyjne i najczęstsza przyczyna demencji, stanowiąca około 60% – 80% przypadków. Ponad 95% wszystkich diagnozowanych przypadków chA nie jest związanych z dziedzicznym podłożem genetycznym, tylko z wieloma czynnikami środowiskowymi, a także związanymi ze stylem życia.  Zróżnicowanie poznanych i jeszcze nie poznanych czynników ryzyka chA powoduje trudności w opracowaniu skutecznych metod walki z tą chorobą.

Coraz więcej uwagi badacze poświęcają roli czynników związanych ze stylem życia, w tym z dietą w rozwoju chA. Wydaje się, że największym zagrożeniem dla zdrowia jest zachodni sposób żywienia, tzw. ang. western diet (WD), który przybył do nas głównie z USA i jest coraz powszechniej stosowany w krajach rozwiniętych i rozwijających się, w związku ze wzrastającym tempem życia oraz możliwościami technologicznymi. Przekłada się to na narastającą skalę epidemii otyłości oraz chorób metabolicznych.

Dieta zachodnia (WD) to szerokie pojęcie które definiuje zróżnicowane kombinacje składników, makro- i mikroelementów. Zachodni sposób odżywiania cechuje żywność ultra-przetworzona. Wspólnymi mianownikami szeroko pojętej diety zachodniej jest połączenie węglowodanów prostych (głównie cukrów prostych), soli, tłuszczu (głównie nasyconych kwasów tłuszczowych i kwasów trans) oraz wysokiej zawartości cholesterolu. Ten rodzaj żywienia charakteryzuje się niedoborem witamin i mikroelementów w stosunku do dziennego zapotrzebowania oraz niskią wartością odżywczą. Udowodniono, że WD wywołuje takie zaburzenia, jak: insulinooporność, cukrzycę, choroby sercowo-naczyniowe, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD) oraz niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH), nadciśnienie tętnicze i inne, łącznie określane jako zespół metaboliczny. Wszystkim tym dieto-pochodnym metabolicznym zaburzeniom towarzyszy ogólnoustrojowy stan zapalny, który ma swoje odzwierciedlenie również w mózgu. Dane dotyczące wpływu poszczególnych składników diety na mózg potwierdzają hipotezę, że sposób odżywiania należy rozważać również jako istotny czynnik ryzyka chorób neurozwyrodnieniowych, w tym choroby Alzheimera. 

Dr Anna Mietelska-Porowska pracuje w Laboratorium Badań Przedklinicznych o Podwyższonym Standardzie wInstytucie Nenckiego, PAN. Głównym przedmiotem jej zainteresowań jest badanie mechanizmów rozwoju choroby Alzheimera na jej wczesnym przed-objawowym etapie oraz poszukiwanie markerów wczesnego stadium choroby w celu opracowania skutecznej metody wczesnego diagnozowania i terapii przeciwdziałającej lub hamującej rozwój choroby Alzheimera.

Obecnie najintensywniej badanym przez nią aspektem jest wpływ diety, jako czynnika związanego ze stylem życia, na patogenezę choroby Alzheimera.

Posted in Aktualności