Jesteś tutaj: / / Aktualności

„Jak jedzenie zmienia myślenie i co do tego mają bakterie?”

/w

Szanowni Państwo,

z przyjemnością informujemy, że rozpoczynamy realizację nowego projektu : „Nauka, którą możesz dotknąć i sprawdzić sam – cykl spotkań naukowych dla dzieci i młodzieży”. Jest to zadanie publiczne współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Już 20 maja o godzinie 13.00 zapraszamy na pierwsze spotkanie w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN.

Prof. Aneta Brzezicka poprowadzi lekcję pt. „Jak jedzenie zmienia myślenie i co do tego mają bakterie?”

Szczegóły na grafikach.

UWAGA – Obowiązuje rezerwacja miejsc! (email: fundacja.nenckiego@nencki.edu.pl; nr tel.: 22 5892225)

Zadanie publiczne „Nauka, którą możesz dotknąć i sprawdzić sam – cykl spotkań naukowych dla dzieci i młodzieży” współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego

„Fakty i mity o dziedziczeniu cech nabytych. Od żyrafy Lamarcka do współczesnej epigenetyki” – wykład dr Adama Kłosina

/w

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego

22 kwietnia 2026 r. o godz. 13:00 (uwaga zmiana godizny) dr Adam Kłosin wygłosi wykład pt.:
„Fakty i mity o dziedziczeniu cech nabytych. Od żyrafy Lamarcka do współczesnej epigenetyki”
Wykład odbędzie się w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

OBOWIĄZUJE REZERWACJA MIEJSC

Streszczenie:

Czy to, jak żyjemy, jak się odżywiamy i z jakim stresem się zmagamy, może fizycznie wpłynąć poprzez geny na nasze dzieci i wnuki? Przez dziesięciolecia klasyczna genetyka stanowczo temu zaprzeczała, odrzucając koncepcję Lamarcka na rzecz darwinowskiego doboru naturalnego i rygorystycznych praw dziedziczenia. Dziś jednak, za sprawą rewolucji w biologii molekularnej, to z pozoru zamknięte pytanie znajduje nowe odpowiedzi.  Wykład zabierze słuchaczy w podróż przez historię myśli ewolucyjnej – od słynnej lamarckowskiej żyrafy, przez zaskakujące poglądy samego Karola Darwina, aż po współczesne laboratoria genetyczne. Główna część spotkania poświęcona jest epigenetyce – mechanizmowi, który działa jak „oprogramowanie” dla naszego DNA. Na podstawie historycznych obserwacji oraz przełomowych eksperymentów na zwierzętach, przyjrzymy się temu, w jaki sposób środowisko, trauma czy dieta potrafią zostawić chemiczne ślady w naszym genomie i przekroczyć barierę pokoleń. Podczas wykładu oddzielimy naukowe fakty od popularnych mitów, sprawdzając, ile prawdy kryje się w obiegowym przekonaniu, że nasza biografia może stać się biologią naszych potomków.

Dr Adam Kłosin jest biologiem komórkowym i genetykiem badającym mechanizmy regulacji genów u eukariontów. Ukończył studia licencjackie z biotechnologii w Perugii i magisterskie z bioinżynierii molekularnej na Politechnice Drezdeńskiej. Doktorat z biomedycyny otrzymał w 2016, za pracę nad mechanizmami dziedziczenia epigenetycznego w laboratorium prof. Bena Lehnera w Centrum Regulacji Genomowej w Barcelonie. Następnie przeniósł się do Drezna, gdzie pracował nad wpływem biologicznych kondensatów na regulację zmienności stężenia białek u prof. Tony’ego Hymana w Instytucie Biologii Molekularnej i Genetyki im. Maxa Plancka. Od 2022 roku kieruje pracownią Epigenetyki Przestrzennej w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego, gdzie przy wsparciu europejskich grantów: ERC Starting Grant i EMBO Installation Grant bada organizację przestrzenną transkrypcji w jądrze komórkowym podczas rozwoju organizmu i odpowiedzi na stres.

Zebranie Rady Fundacji Nenckiego

/w

13 marca 2026 r. odbyło się zebranie Rady Fundacji Nenckiego w formie zdalnej na platformie Zoom. Spotkanie otworzył przewodniczący Rady Fundacji, prof. Maciej Nałęcz, który powitał uczestników i stwierdził obecność wymaganego kworum.

W zebraniu uczestniczyli członkowie Rady Fundacji: prof. Maciej Nałęcz (przewodniczący), prof. Adam Szewczyk (sekretarz), prof. Hanna Fabczak, prof. Jerzy Duszyński, prof. Anna Grabowska, prof. Leszek Kaczmarek, prof. Bożena Kamińska, prof. Małgorzata Kossut oraz prof. Krzysztof Turlejski. W spotkaniu wzięli także udział członkowie Komisji Rewizyjnej: prof. Krzysztof Zabłocki (przewodniczący) oraz prof. Jolanta Skangiel-Kramska, a także członkowie Zarządu Fundacji: dr hab. Dorota Dymkowska (prezes) i dr hab. Aneta Szymaszek (wiceprezes).

Podczas zebrania przedstawiono sprawozdanie z działalności Zarządu Fundacji Nenckiego za rok 2025, które zaprezentowała prezes Zarządu Dorota Dymkowska. Następnie przewodniczący Komisji Rewizyjnej Krzysztof Zabłocki przedstawił protokół z prac Komisji Rewizyjnej dotyczący oceny działalności Zarządu Fundacji w minionym roku.

W trakcie dyskusji członkowie Rady bardzo pozytywnie ocenili działalność Fundacji Nenckiego w 2025 roku, podkreślając znaczenie realizowanych inicjatyw oraz aktywność Fundacji w środowisku naukowym. Po zakończeniu dyskusji Rada Fundacji jednogłośnie przyjęła sprawozdanie Zarządu oraz udzieliła Zarządowi absolutorium za działalność w 2025 roku.

W części „Sprawy różne” uczestnicy spotkania omawiali bieżące kwestie związane z działalnością Fundacji oraz propozycje przyszłych inicjatyw. Wśród nich znalazła się m.in. propozycja przygotowania publikacji w kwartalniku „Nauka” z okazji 15-lecia powołania Fundacji Nenckiego.

Międzynarodowy Tydzień Mózgu 2026 w Instytucie Nenckiego PAN – „Mózg w Internecie”

/w

Instytut Nenckiego PAN zaprasza na kolejną edycję Międzynarodowego Tygodnia Mózgu, który odbędzie się w dniach 16–21 marca 2026 r. Tegoroczne wydarzenie odbywa się pod hasłem „Mózg w Internecie” i będzie poświęcone wpływowi nowych technologii oraz mediów cyfrowych na funkcjonowanie mózgu i zachowanie człowieka.

W programie znalazły się wykłady popularnonaukowe dla młodzieży i dorosłych, prowadzone przez badaczy i ekspertów zajmujących się psychologią oraz neuronauką, a także dzień otwarty z warsztatami dla całych rodzin.

Wszystkie wykłady odbywają się w Instytucie Nenckiego PAN (ul. Pasteura 3 w Warszawie, Sala CN). Wydarzeniu towarzyszyć będzie również transmisja na żywo.

Program wydarzenia

Poniedziałek, 16 marca 2026 r., godz. 18:00

Prof. Tomasz Grzyb – Wydział Psychologii, Uniwersytet SWPS
„Perception becomes reality. Jak wiedza o umyśle pozwala skutecznie wprowadzać go w błąd”
(wstęp wolny)

Dyskusję po wykładzie poprowadzą Ola i Piotr Stanisławscy z Crazy Nauka.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/93315434850?pwd=KFkh5f9SkItS8mTWdawJ9A52vYy1ZQ.1

Środa, 18 marca 2026 r., godz. 12:15

Dr Ewa Malinowska – Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
„Smartfon jako cichy sabotażysta mózgu? Kilka słów o tym, jak korzystanie ze smartfonu wpływa na procesy uwagi, pamięci i nie tylko z perspektywy neuropsychologii klinicznej.

Obowiązują zapisy dla klas szkolnych, pozostali uczestnicy – wstęp wolny.


Zgłoszenia klas ze szkół średnich należy wysyłać na adres: popularyzacja@nencki.edu.pl
Zgłoszenia przyjmowane są do wtorku 10 marca do godziny 16:00.
W tytule wiadomości należy podać nazwisko wykładowcy lub tytuł wykładu.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/95063786361?pwd=ba2CNjEbvl7DPNOKmIswO8GFl8D3JA.1

Środa, 18 marca 2026 r., godz. 14:30

Dr Paweł Boguszewski – Instytut Nenckiego PAN
„Neurobiologia doomscrollingu: co media społecznościowe robią z mózgiem”

Obowiązują zapisy dla klas szkolnych, pozostali uczestnicy – wstęp wolny.
Zgłoszenia klas ze szkół średnich należy wysyłać na adres: popularyzacja@nencki.edu.pl
Zgłoszenia przyjmowane są do wtorku 10 marca do godziny 16:00.
W tytule wiadomości należy podać nazwisko wykładowcy lub tytuł wykładu.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/93339116598?pwd=T1bkA47bAKDejIQXovK5UAM4M9D3yJ.1

Piątek, 20 marca 2026 r., godz. 18:00

Dr Marcin Leśniak – Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
„Czy nadmierne korzystanie ze smartfonu może mieć związek z zaburzeniami funkcji poznawczych u młodych dorosłych?”
(wstęp wolny)

Dyskusję po wykładzie poprowadzi Karolina Głowacka z Radia Naukowego.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/95095894958?pwd=JxOv52580qMdSTgyDnpMky25uiz5HM.1

Sobota, 21 marca 2026 r., godz. 11:00–15:00

Dzień Otwarty – warsztaty dla osób w wieku od 5 do 105 lat
(wstęp wolny)

Podczas warsztatów będzie można m.in. poznać budowę i działanie mózgu przy pomocy ciekawych modeli, zajrzeć do mózgu w okularach VR, zobaczyć mózgi różnych zwierząt, dowiedzieć się, jak mózg steruje zachowaniem oraz wziąć udział w wielu innych aktywnościach.

Aktualne informacje o wydarzeniu dostępne są również na stronie:
https://www.facebook.com/Popularyzacja

„Nie tylko neurony – jak astrocyty kształtują ludzki mózg i jego ewolucję?” – wykład dr Katarzyny Ciuby

/w

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego

Wykład dr Katarzyny Ciuby pt.: „Nie tylko neurony – jak astrocyty kształtują ludzki mózg i jego ewolucję?” odbędzie się 25 marca 2026 r. o godz. 13:00
w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

UWAGA NOWA GODZINA!!!

OBOWIĄZUJE REZERWACJA MIEJSC

Transmisja wykładu: 

https://zoom.us/j/93132870037?pwd=ZZEgtY6mVZkur0bGS3VoX7d49g9qnG.1

Passcode:507164

Streszczenie:

Mózg składa się z dwóch głównych typów komórek: neuronów, które przekazują sygnały elektryczne, oraz komórek glejowych, w tym astrocytów. Przez wiele lat astrocyty były uważane jedynie za komórki wspierające neurony i dbające o ich prawidłowe funkcjonowanie. Dziś wiemy jednak, że ich rola jest znacznie większa.

Astrocyty biorą udział w rozwoju neuronów, kontrolują powstawanie i działanie połączeń między nimi (synaps), a także wpływają na procesy związane z uczeniem się i plastycznością mózgu. Co ciekawe, astrocyty człowieka są bardziej rozbudowane i złożone niż u innych naczelnych czy gryzoni. Coraz więcej badań wskazuje również, że to właśnie astrocyty należą do komórek mózgu, które najsilniej zmieniały się w trakcie ewolucji.

W naszym laboratorium badamy, jakie mechanizmy molekularne odpowiadają za te różnice. Wykorzystujemy modele oparte na indukowanych pluripotencjalnych komórkach macierzystych pochodzących od ludzi, szympansów i makaków oraz nowoczesne techniki genomiczne, aby porównywać astrocyty różnych gatunków. Podczas wykładu przedstawię najnowsze odkrycia dotyczące biologii astrocytów i ich roli w rozwoju oraz ewolucji mózgu naczelnych.

Dr Katarzyna Ciuba jest badaczką w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, gdzie prowadzi badania naukowe w obszarze biologii i ewolucji mózgu. W swoich badaniach skupia się na astrocytach – komórkach glejowych, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu – oraz na tym, jak komunikują się one za pomocą pęcherzyków zewnątrzkomórkowych i jak zmieniały się w toku ewolucji.

Fundacja Nenckiego partonem honorowym konferencji NEURONUS

/w

Bardzo miło nam poinformować, że Fundacja Nenckiego objęła patronatem honorowym konferencję Neuronus!

14. edycja NEURONUS & Young PTBUN Neuroscience Forum odbędzie się 24-26 kwietnia 2026 r. w Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Serdecznie zapraszamy Państwa na wyjątkowe spotkanie młodych naukowców w Krakowie. Program wydarzenia podzielony jest na cztery bloki tematyczne: Cognitive, Biological, Computational oraz Medical Neuroscience.

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie internetowej http://www.neuronusforum.pl/, na Facebooku https://www.facebook.com/NeuronusForum, na LinkedIn https://www.linkedin.com/com…/neuronus-neuroscience-forum/ oraz na Instagramie https://www.instagram.com/neuronus.neuroscience.forum/ oraz w mediach społecznościowych Fundacji Nenckiego.

Do zobaczenia na Neuronusie!

Maturzyści w Instytucie Nenckiego PAN

/w , , , , , , , , ,

W sobotę, 10 stycznia 2026 roku, w Instytucie Nenckiego Polskiej Akademii Nauk odbyło się spotkanie naukowe pt. „Myśl jak naukowiec: teoretyczne podstawy technik laboratoryjnych”. Wydarzenie obejmowało prezentacje multimedialne poświęcone metodom ilościowej i jakościowej analizy genów oraz białek.

Interesujące wykłady wygłosili: Justyna Jakubczyk z Pracowni Metabolizmu Komórki oraz dr hab. Piotr Koprowski z Pracowni Wewnątrzkomórkowych Kanałów Jonowych. W spotkaniu uczestniczyła grupa uczniów klas maturalnych pod opieką pani Joanny Dąbrowskiej (LEKMAT).

Oprócz poszerzenia wiedzy z zakresu nowoczesnych technik laboratoryjnych, spotkanie było również doskonałą okazją do inspirującej dyskusji i bezpośredniego kontaktu z naukowcami.

Serdecznie dziękujemy Dyrekcji Instytutu za umożliwienie organizacji wydarzenia, prelegentom za niezwykle ciekawe i inspirujące wystąpienia, a naszym gościom za obecność oraz aktywny udział w spotkaniu.

„Tam gdzie kończył się świat” książka prof. Pauliny Włodawer

/w

Profesor Paulina Włodawer, autorka wydanego ostatnio tomu wspomnień „Tam gdzie kończył się świat” była wieloletnim pracownikiem Instytutu Biologii Doświadczalnej imienia Marcelego Nenckiego PAN. Studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego ukończyła tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej. W Instytucie Nenckiego rozpoczęła pracę w roku 1948, najpierw w Łodzi, a następnie w Warszawie. Praca w Instytucie dała jej możliwość stałego rozwoju naukowego. Była otoczona sympatią i szacunkiem.

Po rozpętaniu w roku 1968 brutalnej kampanii antysemickiej, Paulina Włodawer podjęła decyzję o opuszczeniu wraz z rodziną Polski, pomimo tego, że w Instytucie Nenckiego nie było w ogóle antysemickiej nagonki. Wyjechała do Szwecji, gdzie dzięki zbudowanej w Instytucie Nenckiego pozycji naukowej, bez trudu została dokooptowywana do zespołu profesora Samuelssona, późniejszego laureata nagrody Nobla w roku 1982, pracującego w Instytucie Karolinska w Sztokholmie.

Po przejściu na emeryturę, namówiona przez syna, rozpoczęła pisanie wspomnień. Obejmują one okres 1939-1946 i są świadectwem losów polskich Żydów, którzy po rozpoczęciu wojny i przejściu granicy polsko-sowieckiej byli deportowani na Sybir lub do Uzbekistanu. Autorka kreśli dramat losów tych ludzi. Książka zawiera także zbiór listów do Pauliny Włodawer od jej rodziny i przyjaciół, znajdującymi się wówczas na terenie Rosji Sowieckiej i getta warszawskiego. Listy te, tak zresztą jak i cała książka, mają charakter dokumentu historycznego.

Jolanta Barańska

pierwsza doktorantka prof. Pauliny Włodawer

„Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?” – wykład dr hab. Rafała Czajkowskiego

/w , ,

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego!

Wykład dr hab. Rafała Czajkowskiego pt.: „Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?”
odbędzie się 19 listopada 2025 r. o godz. 13:00
w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

UWAGA! OBOWIĄZUJE REZERWACJA MIEJSC!!!

Osoby zainteresowane prosimy o kontakt fundacja.nenckiego@nencki.edu.pl lub tel 22 5892 225.

Streszczenie:

Dlaczego czasem skręcamy nie w tę ulicę – albo podejmujemy decyzje, które prowadzą nas na manowce? Podczas wykładu „Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?” dr hab. Rafał Czajkowski z Instytutu Nenckiego pokaże, jak nasz mózg tworzy mapy przestrzeni i jak błędy poznawcze potrafią je zakłócić. Nauka o pamięci jeszcze nigdy nie była tak życiowa.

Dr hab. Rafał Czajkowski jest neurobiologiem, który kieruje Pracownią Pamięci Przestrzennej w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. Zajmuje się mechanizmami tworzenia, przechowywania i odtwarzania pamięci przestrzennej w mózgu.

W toku swojej kariery odbył dwa znaczące, wieloletnie staże zagraniczne: po uzyskaniu stopnia doktora (2004) pracował w University of California, Los Angeles (UCLA, USA) w latach 2004-2009 a następnie w Norwegian University of Science and Technology (NTNU, Norwegia) w latach 2009-2012. 

Badania prowadzone przez dr Czajkowskiego wykorzystują zaawansowane techniki neurobiologiczne (m.in. mikroskopia dwufotonowa, manipulacje optogenetyczne, testy behawioralne) w celu uchwycenia aktywności mózgu podczas nauki i nawigacji. W swoich wystąpieniach popularnonaukowych kieruje myśl ku temu, jak mózg „buduje” mapę otoczenia i dlaczego czasem orientujemy się źle. Wynikają z tego fascynujące wnioski o tym, czym jest świadomość przestrzeni i wspomnienie.

Jego badania mają istotny wpływ zarówno na neurobiologię zwierzęcą, jak i na zrozumienie funkcjonowania człowieka — z potencjałem dla lepszego poznania schorzeń pamięciowych oraz zaburzeń orientacji przestrzennej.

Wyniki konkursu plastycznego „ZDROWY MÓZG W CYFROWYM ŚWIECIE” 2025

/w ,

Zakończył się kolejny konkurs plastyczny organizowany przez Fundację Nenckiego.

Celem konkursu plastycznego pod tytułem „Zdrowy mózg w cyfrowym świecie” była popularyzacja wiedzy neurobiologicznej wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, promowanie zainteresowań neurobiologią oraz promowanie właściwych zachowań sprzyjających prawidłowemu rozwojowi i zdrowiu układu nerwowego. Uczestnicy wykazali się ogromną kreatywnością artystyczną i zaprezentowali swoje umiejętności plastyczne nadsyłając prace wykonane różnymi technikami.

Z wielką przyjemnością przedstawiamy laureatów konkursu plastycznego zatytułowanego „Zdrowy mózg w cyfrowym świecie” dla uczniów szkół z województwa mazowieckiego:

I kategoria wiekowa – klasy I-IV: 

Prace wyróżnione ex aequo:

Alicja Wakulinska

Lidia Nestoruk

Matvii Goncharuk

II kategoria wiekowa – klasa V-VIII

Prace wyróżnione ex aequo:

Natalia Brodzik

Bohuslav Goncharuk

Weronika Szabłowska

III kategoria wiekowa – szkoły ponadpodstawowe

Nagroda główna:  Sissi Szklarczyk

Wszystkim uczestnikom dziękujemy za nadesłane prace i serdecznie gratulujemy autorkom i autorom nagrodzonych i wyróżnionych prac!

Konkurs organizowany przez Instytut Nenckiego PAN i Fundację Nenckiego był dofinasowany przez FENS – DANA w ramach projektu Brain Awarness Week.

Accessibility by WAH