Międzynarodowy Tydzień Mózgu 2026 w Instytucie Nenckiego PAN – „Mózg w Internecie”

/w

Instytut Nenckiego PAN zaprasza na kolejną edycję Międzynarodowego Tygodnia Mózgu, który odbędzie się w dniach 16–21 marca 2026 r. Tegoroczne wydarzenie odbywa się pod hasłem „Mózg w Internecie” i będzie poświęcone wpływowi nowych technologii oraz mediów cyfrowych na funkcjonowanie mózgu i zachowanie człowieka.

W programie znalazły się wykłady popularnonaukowe dla młodzieży i dorosłych, prowadzone przez badaczy i ekspertów zajmujących się psychologią oraz neuronauką, a także dzień otwarty z warsztatami dla całych rodzin.

Wszystkie wykłady odbywają się w Instytucie Nenckiego PAN (ul. Pasteura 3 w Warszawie, Sala CN). Wydarzeniu towarzyszyć będzie również transmisja na żywo.

Program wydarzenia

Poniedziałek, 16 marca 2026 r., godz. 18:00

Prof. Tomasz Grzyb – Wydział Psychologii, Uniwersytet SWPS
„Perception becomes reality. Jak wiedza o umyśle pozwala skutecznie wprowadzać go w błąd”
(wstęp wolny)

Dyskusję po wykładzie poprowadzą Ola i Piotr Stanisławscy z Crazy Nauka.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/93315434850?pwd=KFkh5f9SkItS8mTWdawJ9A52vYy1ZQ.1

Środa, 18 marca 2026 r., godz. 12:15

Dr Ewa Malinowska – Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
„Smartfon jako cichy sabotażysta mózgu? Kilka słów o tym, jak korzystanie ze smartfonu wpływa na procesy uwagi, pamięci i nie tylko z perspektywy neuropsychologii klinicznej.

Obowiązują zapisy dla klas szkolnych, pozostali uczestnicy – wstęp wolny.


Zgłoszenia klas ze szkół średnich należy wysyłać na adres: popularyzacja@nencki.edu.pl
Zgłoszenia przyjmowane są do wtorku 10 marca do godziny 16:00.
W tytule wiadomości należy podać nazwisko wykładowcy lub tytuł wykładu.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/95063786361?pwd=ba2CNjEbvl7DPNOKmIswO8GFl8D3JA.1

Środa, 18 marca 2026 r., godz. 14:30

Dr Paweł Boguszewski – Instytut Nenckiego PAN
„Neurobiologia doomscrollingu: co media społecznościowe robią z mózgiem”

Obowiązują zapisy dla klas szkolnych, pozostali uczestnicy – wstęp wolny.
Zgłoszenia klas ze szkół średnich należy wysyłać na adres: popularyzacja@nencki.edu.pl
Zgłoszenia przyjmowane są do wtorku 10 marca do godziny 16:00.
W tytule wiadomości należy podać nazwisko wykładowcy lub tytuł wykładu.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/93339116598?pwd=T1bkA47bAKDejIQXovK5UAM4M9D3yJ.1

Piątek, 20 marca 2026 r., godz. 18:00

Dr Marcin Leśniak – Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
„Czy nadmierne korzystanie ze smartfonu może mieć związek z zaburzeniami funkcji poznawczych u młodych dorosłych?”
(wstęp wolny)

Dyskusję po wykładzie poprowadzi Karolina Głowacka z Radia Naukowego.

Transmisja na żywo: https://zoom.us/j/95095894958?pwd=JxOv52580qMdSTgyDnpMky25uiz5HM.1

Sobota, 21 marca 2026 r., godz. 11:00–15:00

Dzień Otwarty – warsztaty dla osób w wieku od 5 do 105 lat
(wstęp wolny)

Podczas warsztatów będzie można m.in. poznać budowę i działanie mózgu przy pomocy ciekawych modeli, zajrzeć do mózgu w okularach VR, zobaczyć mózgi różnych zwierząt, dowiedzieć się, jak mózg steruje zachowaniem oraz wziąć udział w wielu innych aktywnościach.

Aktualne informacje o wydarzeniu dostępne są również na stronie:
https://www.facebook.com/Popularyzacja

„Nie tylko neurony – jak astrocyty kształtują ludzki mózg i jego ewolucję?” – wykład dr Katarzyny Ciuby

/w

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego

Wykład dr Katarzyny Ciuby pt.: „Nie tylko neurony – jak astrocyty kształtują ludzki mózg i jego ewolucję?” odbędzie się 25 marca 2026 r. o godz. 13:00
w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

UWAGA NOWA GODZINA!!!

OBOWIĄZUJE REZERWACJA MIEJSC

Transmisja wykładu: 

https://zoom.us/j/93132870037?pwd=ZZEgtY6mVZkur0bGS3VoX7d49g9qnG.1

Passcode:507164

Streszczenie:

Mózg składa się z dwóch głównych typów komórek: neuronów, które przekazują sygnały elektryczne, oraz komórek glejowych, w tym astrocytów. Przez wiele lat astrocyty były uważane jedynie za komórki wspierające neurony i dbające o ich prawidłowe funkcjonowanie. Dziś wiemy jednak, że ich rola jest znacznie większa.

Astrocyty biorą udział w rozwoju neuronów, kontrolują powstawanie i działanie połączeń między nimi (synaps), a także wpływają na procesy związane z uczeniem się i plastycznością mózgu. Co ciekawe, astrocyty człowieka są bardziej rozbudowane i złożone niż u innych naczelnych czy gryzoni. Coraz więcej badań wskazuje również, że to właśnie astrocyty należą do komórek mózgu, które najsilniej zmieniały się w trakcie ewolucji.

W naszym laboratorium badamy, jakie mechanizmy molekularne odpowiadają za te różnice. Wykorzystujemy modele oparte na indukowanych pluripotencjalnych komórkach macierzystych pochodzących od ludzi, szympansów i makaków oraz nowoczesne techniki genomiczne, aby porównywać astrocyty różnych gatunków. Podczas wykładu przedstawię najnowsze odkrycia dotyczące biologii astrocytów i ich roli w rozwoju oraz ewolucji mózgu naczelnych.

Dr Katarzyna Ciuba jest badaczką w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, gdzie prowadzi badania naukowe w obszarze biologii i ewolucji mózgu. W swoich badaniach skupia się na astrocytach – komórkach glejowych, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu – oraz na tym, jak komunikują się one za pomocą pęcherzyków zewnątrzkomórkowych i jak zmieniały się w toku ewolucji.

Fundacja Nenckiego partonem honorowym konferencji NEURONUS

/w

Bardzo miło nam poinformować, że Fundacja Nenckiego objęła patronatem honorowym konferencję Neuronus!

14. edycja NEURONUS & Young PTBUN Neuroscience Forum odbędzie się 24-26 kwietnia 2026 r. w Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Serdecznie zapraszamy Państwa na wyjątkowe spotkanie młodych naukowców w Krakowie. Program wydarzenia podzielony jest na cztery bloki tematyczne: Cognitive, Biological, Computational oraz Medical Neuroscience.

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie internetowej http://www.neuronusforum.pl/, na Facebooku https://www.facebook.com/NeuronusForum, na LinkedIn https://www.linkedin.com/com…/neuronus-neuroscience-forum/ oraz na Instagramie https://www.instagram.com/neuronus.neuroscience.forum/ oraz w mediach społecznościowych Fundacji Nenckiego.

Do zobaczenia na Neuronusie!

Maturzyści w Instytucie Nenckiego PAN

/w

W sobotę, 10 stycznia 2026 roku, w Instytucie Nenckiego Polskiej Akademii Nauk odbyło się spotkanie naukowe pt. „Myśl jak naukowiec: teoretyczne podstawy technik laboratoryjnych”. Wydarzenie obejmowało prezentacje multimedialne poświęcone metodom ilościowej i jakościowej analizy genów oraz białek.

Interesujące wykłady wygłosili: Justyna Jakubczyk z Pracowni Metabolizmu Komórki oraz dr hab. Piotr Koprowski z Pracowni Wewnątrzkomórkowych Kanałów Jonowych. W spotkaniu uczestniczyła grupa uczniów klas maturalnych pod opieką pani Joanny Dąbrowskiej (LEKMAT).

Oprócz poszerzenia wiedzy z zakresu nowoczesnych technik laboratoryjnych, spotkanie było również doskonałą okazją do inspirującej dyskusji i bezpośredniego kontaktu z naukowcami.

Serdecznie dziękujemy Dyrekcji Instytutu za umożliwienie organizacji wydarzenia, prelegentom za niezwykle ciekawe i inspirujące wystąpienia, a naszym gościom za obecność oraz aktywny udział w spotkaniu.

„Tam gdzie kończył się świat” książka prof. Pauliny Włodawer

/w

Profesor Paulina Włodawer, autorka wydanego ostatnio tomu wspomnień „Tam gdzie kończył się świat” była wieloletnim pracownikiem Instytutu Biologii Doświadczalnej imienia Marcelego Nenckiego PAN. Studia na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego ukończyła tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej. W Instytucie Nenckiego rozpoczęła pracę w roku 1948, najpierw w Łodzi, a następnie w Warszawie. Praca w Instytucie dała jej możliwość stałego rozwoju naukowego. Była otoczona sympatią i szacunkiem.

Po rozpętaniu w roku 1968 brutalnej kampanii antysemickiej, Paulina Włodawer podjęła decyzję o opuszczeniu wraz z rodziną Polski, pomimo tego, że w Instytucie Nenckiego nie było w ogóle antysemickiej nagonki. Wyjechała do Szwecji, gdzie dzięki zbudowanej w Instytucie Nenckiego pozycji naukowej, bez trudu została dokooptowywana do zespołu profesora Samuelssona, późniejszego laureata nagrody Nobla w roku 1982, pracującego w Instytucie Karolinska w Sztokholmie.

Po przejściu na emeryturę, namówiona przez syna, rozpoczęła pisanie wspomnień. Obejmują one okres 1939-1946 i są świadectwem losów polskich Żydów, którzy po rozpoczęciu wojny i przejściu granicy polsko-sowieckiej byli deportowani na Sybir lub do Uzbekistanu. Autorka kreśli dramat losów tych ludzi. Książka zawiera także zbiór listów do Pauliny Włodawer od jej rodziny i przyjaciół, znajdującymi się wówczas na terenie Rosji Sowieckiej i getta warszawskiego. Listy te, tak zresztą jak i cała książka, mają charakter dokumentu historycznego.

Jolanta Barańska

pierwsza doktorantka prof. Pauliny Włodawer

„Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?” – wykład dr hab. Rafała Czajkowskiego

/w

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego!

Wykład dr hab. Rafała Czajkowskiego pt.: „Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?”
odbędzie się 19 listopada 2025 r. o godz. 13:00
w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego.

UWAGA! OBOWIĄZUJE REZERWACJA MIEJSC!!!

Osoby zainteresowane prosimy o kontakt fundacja.nenckiego@nencki.edu.pl lub tel 22 5892 225.

Streszczenie:

Dlaczego czasem skręcamy nie w tę ulicę – albo podejmujemy decyzje, które prowadzą nas na manowce? Podczas wykładu „Jak się nie zgubić w swoim mieście (i w swoim życiu)?” dr hab. Rafał Czajkowski z Instytutu Nenckiego pokaże, jak nasz mózg tworzy mapy przestrzeni i jak błędy poznawcze potrafią je zakłócić. Nauka o pamięci jeszcze nigdy nie była tak życiowa.

Dr hab. Rafał Czajkowski jest neurobiologiem, który kieruje Pracownią Pamięci Przestrzennej w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. Zajmuje się mechanizmami tworzenia, przechowywania i odtwarzania pamięci przestrzennej w mózgu.

W toku swojej kariery odbył dwa znaczące, wieloletnie staże zagraniczne: po uzyskaniu stopnia doktora (2004) pracował w University of California, Los Angeles (UCLA, USA) w latach 2004-2009 a następnie w Norwegian University of Science and Technology (NTNU, Norwegia) w latach 2009-2012. 

Badania prowadzone przez dr Czajkowskiego wykorzystują zaawansowane techniki neurobiologiczne (m.in. mikroskopia dwufotonowa, manipulacje optogenetyczne, testy behawioralne) w celu uchwycenia aktywności mózgu podczas nauki i nawigacji. W swoich wystąpieniach popularnonaukowych kieruje myśl ku temu, jak mózg „buduje” mapę otoczenia i dlaczego czasem orientujemy się źle. Wynikają z tego fascynujące wnioski o tym, czym jest świadomość przestrzeni i wspomnienie.

Jego badania mają istotny wpływ zarówno na neurobiologię zwierzęcą, jak i na zrozumienie funkcjonowania człowieka — z potencjałem dla lepszego poznania schorzeń pamięciowych oraz zaburzeń orientacji przestrzennej.

Wyniki konkursu plastycznego „ZDROWY MÓZG W CYFROWYM ŚWIECIE” 2025

/w ,

Zakończył się kolejny konkurs plastyczny organizowany przez Fundację Nenckiego.

Celem konkursu plastycznego pod tytułem „Zdrowy mózg w cyfrowym świecie” była popularyzacja wiedzy neurobiologicznej wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, promowanie zainteresowań neurobiologią oraz promowanie właściwych zachowań sprzyjających prawidłowemu rozwojowi i zdrowiu układu nerwowego. Uczestnicy wykazali się ogromną kreatywnością artystyczną i zaprezentowali swoje umiejętności plastyczne nadsyłając prace wykonane różnymi technikami.

Z wielką przyjemnością przedstawiamy laureatów konkursu plastycznego zatytułowanego „Zdrowy mózg w cyfrowym świecie” dla uczniów szkół z województwa mazowieckiego:

I kategoria wiekowa – klasy I-IV: 

Prace wyróżnione ex aequo:

Alicja Wakulinska

Lidia Nestoruk

Matvii Goncharuk

II kategoria wiekowa – klasa V-VIII

Prace wyróżnione ex aequo:

Natalia Brodzik

Bohuslav Goncharuk

Weronika Szabłowska

III kategoria wiekowa – szkoły ponadpodstawowe

Nagroda główna:  Sissi Szklarczyk

Wszystkim uczestnikom dziękujemy za nadesłane prace i serdecznie gratulujemy autorkom i autorom nagrodzonych i wyróżnionych prac!

Konkurs organizowany przez Instytut Nenckiego PAN i Fundację Nenckiego był dofinasowany przez FENS – DANA w ramach projektu Brain Awarness Week.

Serdecznie zapraszamy na kolejny Wykład Fundacji Nenckiego

/w ,

Wykład dr Magdaleny Lebiedzińskiej-Arciszewskiej pt.: „Zdrowa dieta jako kluczowy element metabolicznej układanki” odbędzie się 4 czerwca 2025 r. o godz. 16:00 w Sali Konferencyjnej Centrum Neurobiologii Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego

(obowiązuje rezerwacja miejsc).

Wykład będzie transmitowany na ZOOM: 

https://zoom.us/j/95211706244

Streszczenie:

Zdrowe odżywianie to temat wielu dyskusji, nie tylko profesjonalnych, ale także codziennych. Często w takich dyskusjach pojawia się termin – metabolizm. W języku potocznym metabolizm to bardzo szerokie pojęcie, a zrozumienie połączenia metabolizmu i stylu życia, a przede wszystkim konsekwencji naszych codziennych wyborów dietetycznych nie jest łatwe. Wykład ma na celu wyjaśnienie, czym tak naprawdę jest metabolizm oraz jakie znaczenie dla równowagi metabolicznej ma prawidłowa dieta. Ważnym aspektem będzie wyjaśnienie jak odżywianie związane jest z przemianami metabolicznymi w komórkach i jak zaburzenia na poziomie komórkowym przekładają się na funkcjonowanie organizmu. W czasie wykładu omówione zostaną także konsekwencje nieprawidłowego odżywiania, wśród których główną stanowi otyłość, czyli obecnie jedno z największych medycznych i społecznych wyzwań w skali światowej.

Dr Magdalena Lebiedzińska-Arciszewska jest adiunktem w Pracowni Biologii Mitochondriów i Metabolizmu w Instytucie Nenckiego PAN, gdzie bierze udział w projektach badających zaburzenia metaboliczne w komórkach oraz ich konsekwencje dla organizmu. Głównym zainteresowaniem prelegentki są mechanizmy regulujące metabolizm na poziomie oddziaływań między organellami komórkowymi oraz ich znaczenie w chorobach rzadkich, neurodegeneracyjnych oraz cywilizacyjnych

Serdecznie zapraszamy!

Nowa praca w Nencki Art Collection

/w

Z przyjemnością informujemy, że w dniu 19 maja 2025 roku studentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Olga Dziąg przekazała do Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN swoją pracę pt. „Głęboki błękit” (2024), wykonaną techniką cyjanotypii na bawełnie (83 × 100 cm). Dzieło to powstało w ramach projektu zrealizowanego podczas Festiwalu Nauki 2024 i zostało oficjalnie włączone do kolekcji Nencki Art Collection, prowadzonej przez Fundację Marcelego Nenckiego Wspierania Nauk Biologicznych.

Praca Olgi Dziąg została zaprezentowana po raz pierwszy w 2024 roku w czasie wystawy wieńczącej interdyscyplinarny projekt artystyczno-naukowy pt. „Czy biologia molekularna może inspirować artystów sztuk wizualnych?”, zorganizowany przez Instytut Nenckiego PAN oraz Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie. Jej dzieło, inspirowane światem mikroobserwacji i biologii molekularnej, wpisuje się w ideę współpracy sztuki i nauki, która jest fundamentem Nencki Art Collection, czyli kolekcji sztuki współczesnej Instytutu Nenckiego PAN.

Serdecznie dziękujemy Artystce za ten wyjątkowy dar!

Na zdjęciu (od lewej): Olga Dziąg, Katarzyna Dyjewska (prodziekan Wydziału Malarstwa ASP), Adam Szewczyk oraz Dorota Dymkowska (Prezes Fundacji Nenckiego)

Spotkanie ze studentami Akademii Sztuk Pięknych w Instytucie Nenckiego

/w , , , , , , , , , ,

3 kwietnia 2025 roku w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN odbyło się spotkanie ze studentami Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, zorganizowane w ramach działań Art & Science oraz przygotowań do Festiwalu Nauki 2025. Wydarzenie rozpoczął prof. Adam Szewczyk, przedstawiając działalność Instytutu oraz ideę łączenia nauki i sztuki.

W programie znalazły się prezentacje poświęcone nowoczesnym technikom obrazowania wykorzystywanym w badaniach biologicznych, m.in. rezonansowi magnetycznemu (prof. Katarzyna Jednoróg), mikroskopii elektronowej (dr Andrzej Szczepankiewicz) oraz mikroskopii fluorescencyjnej wysokiej rozdzielczości (Małgorzata Całka-Kresa).

Uczestnicy mieli okazję odwiedzić laboratoria Instytutu i zobaczyć, jak na co dzień pracują naukowcy w Pracowni Obrazowania Struktury i Funkcji Tkankowych oraz Pracowni Wewnątrzkomórkowych Kanałów Jonowych.

Dziękujemy dr Katarzynie Dyjewskiej (Wydział Malarstwa ASP), Kamilowi Zaleskiemu (Wydział Grafiki ASP) oraz wszystkim uczestnikom za inspirujące rozmowy i wspólnie spędzony czas!